Với hơn 1 triệu người dùng cùng tốc độ phát triển nhanh vượt trội, TikTok trở thành nền tảng mà nhiều ngành công nghiệp đang hướng đến với mục tiêu quảng bá hình ảnh. Ngành công nghiệp âm nhạc cũng không ngoại lệ. Bắt đầu từ những khoảng thời gian giãn cách do dịch bệnh, đã và đang có rất nhiều bài hát trở nên nổi tiếng một cách bất ngờ vì được các TikToker sử dụng trong video của mình. Đến nay, “nhạc TikTok" đã vô tình trở thành một cụm từ quen thuộc với giới trẻ.

Trên thế giới, có không ít bài hát trở nên vô cùng phổ biến nhờ TikTok, tiêu biểu như  "Dreams" của Fleetwood Mac hay "Rasputin" của Boney M. Ngoài ra, cũng có không ít bài hát được “sống lại" và trở nên nổi tiếng hơn cả khi vừa ra mắt nhờ TikTok. Ví dụ như "Love Nwantiti" của Tom Rosenthal, dù được ra mắt năm 2019 nhưng chỉ trở nên phổ biến trên toàn thế giới từ cuối năm 2021 vì được các TikToker sử dụng, đạt đến con số 15 tỉ lượt nghe sau đó. 

Tại Việt Nam, có nhiều bài hát cũng vô tình trở nên hot hơn bao giờ hết vì TikTok. Gần đây nhất là “Có Ai Thương Em Như Anh" cùng với đoạn rap được một TikToker ngẫu hứng thêm vào, hay “vaicaunoicokhiennguoithaydoi", “Shay Nắng”,... Cũng có trường hợp các bài hát cũ được dùng lại, như những bài hát trong kịch “Ngày Xửa Ngày Xưa". 

Việc có một nền tảng đủ lớn để các bài hát có cơ hội được nhiều người biết đến là một lợi ích không thể phủ nhận của TikTok. Đặc biệt, đối với những nghệ sĩ mới hoặc hoạt động độc lập, thì đây là một “vùng đất" lí tưởng để quảng bá âm nhạc của mình mà không cần sự trợ giúp từ các hãng thu âm. 

Thực tế, tại Việt Nam, có không ít nghệ sĩ đang đi theo xu hướng “nhạc TikTok" một cách có chủ đích. Những nghệ sĩ này thường cố ý xây dựng sản phẩm của mình sao cho có một đoạn nhạc ngắn bắt tai để dễ dàng chia sẻ trên TikTok. Một số nghệ sĩ kết hợp với việc sáng tạo ra những điệu nhảy đơn giản để các TikToker có thể làm theo, tạo thành “trend". Những ví dụ gần đây nhất có thể kể đến như “Yêu Đương Khó Quá Thì Chạy Về Khóc Với Anh", “Ngày Đầu Tiên", “Sau Lưng Anh Có Ai Kìa”,... 

Ngoài ra, remix cũng là một cách giúp các bài hát, hay cụ thể hơn là các đoạn ngắn “đắt giá" nhất bài hát, trở nên phổ biến hơn. 

Tuy không thể phủ nhận những cơ hội mà TikTok mang đến cho nghệ sĩ, đặc biệt là nghệ sĩ độc lập, nhưng cũng có không ít hệ quả không mong muốn đến từ việc tập trung quá nhiều để được nổi tiếng trên nền tảng này. 

Tác hại dễ thấy nhất là việc biến âm nhạc trở thành một món “thức ăn nhanh". Một bản nhạc dài từ 3 đến 5 phút nay chỉ nổi tiếng vì 15-30 giây bắt tai. Điều này khiến cho khán giả vô tình hình thành thói quen hời hợt với âm nhạc, không đủ kiên nhẫn để thưởng thức và ngẫm nghĩ toàn bộ ý tứ mà tác giả muốn truyền tải, thay vào đó chỉ quan tâm đến một đoạn rất nhỏ trong bài. Đối với nghệ sĩ, xu hướng này sẽ khiến các nghệ sĩ chỉ quan tâm đến một đoạn nhạc, trau chuốt sao cho thật đặc sắc mà bỏ qua ý nghĩa sâu xa, bỏ qua nhiều yếu tố nghệ thuật của một sản phẩm âm nhạc. 

Hơn nữa, xu hướng remix Vinahouse, EDM sẽ làm các nghệ sĩ chạy theo sự “bắt tai" và chiều lòng khán giả. Có nhiều nghệ sĩ chọn cách remix (hoặc cố ý viết sao cho bản nhạc có thể remix) để được nhiều khán giả yêu thích, trong khi việc remix có thể khiến bản nhạc mất đi tính nghệ thuật, mất đi ý nghĩa ban đầu mà tác giả muốn truyền tải. 

Về lâu dài, nếu sự phổ biến của một bản nhạc chỉ dựa vào một đoạn ngắn, thì những hậu quả để lại cho cả khán giả và nghệ sĩ của ngành công nghiệp âm nhạc là không hề nhỏ. Những giá trị nghệ thuật thật sự sẽ dần bị bỏ qua khi cả khán giả và nhạc sĩ đều không đủ kiên nhẫn để dành thời gian cho toàn bộ tác phẩm âm nhạc mà chỉ muốn thưởng thức đoạn “cao trào" nhất. Nghệ sĩ cũng sẽ trở nên “lười" sáng tạo và có xu hướng tập trung vào những yếu tố “mì ăn liền".

Vì vậy, các nghệ sĩ cần có đủ sự tỉnh táo, tinh tế khi muốn tận dụng TikTok để quảng bá âm nhạc của mình. Cần hiểu rõ rằng, TikTok chỉ là một nền tảng phụ trợ, không phải là tất cả những gì mà một nghệ sĩ cần có để xây dựng sự nghiệp của mình.

Lam Diệp

Read more