Vào dịp Giáng Sinh, cho dù đang đi nhặt bim bim ở Circle K hay ngồi bấm điện thoại trên xe của bác tài Grab, bạn có thể sẽ nghe thấy rất nhiều bài hát quen thuộc vang lên, từ "White Christmas" của Bing Crosby đến "All I Want for Christmas Is You" của Mariah Carey.

Mariah Carey′s ′All I want for Christmas′ tops charts | All media content |  DW | 15.12.2020

Rất nhiều bài hát trong số này đã nổi tiếng trong nhiều thập kỷ, nhưng các học giả về âm nhạc và chuyên gia trong ngành đều đồng ý rằng không chỉ có một công thức đằng sau thành công của chúng. Trong khi các bài hát nổi nhất có một số đặc điểm tương tự - với lời bài hát đơn giản và sự lặp đi lặp lại khiến chúng dễ nhớ - thì nhiều yếu tố khác nhau đóng vai trò làm cho một bài hát mùa lễ hội trở thành một bản hit từ năm này qua tháng nọ. Nhưng chính xác thì điều gì làm cho chúng trở thành “món ăn tinh thần” của những dịp này, và tại sao chúng được nhiều người yêu thích - và ghét không kém?

Các chuyên gia của trường đại học Northeastern, Mỹ cho rằng tất cả những điều trên đều xuất phát từ sự hoài niệm.

Psyche Loui, Phó giáo sư về sáng tạo và thực hành sáng tạo tại Northeastern, đồng thời là Giiám đốc Phòng thí nghiệm Âm nhạc, Hình ảnh và Động thần kinh (MIND) và chuyên nghiên cứu mạng lưới cấu trúc và chức năng của não cho phép con người xử lý âm nhạc cho biết: “Có một hiện tượng gọi là “reminiscence bump”(một hiện tượng ở những người lớn tuổi khi họ có xu hướng nhớ lại những ký ức khi còn trẻ của họ (thường từ 10-30 tuổi) nhiều hơn những giai đoạn khác trong cuộc đời), và điều đó đặc biệt đúng với âm nhạc”

Cognitive Chapter 8 Flashcards | Quizlet

Loui nói: “Âm nhạc gợi về những ký ức nhiều nhất có xu hướng là những bài hát âm nhạcchúng ta nghe lần đầu ở giai đoạn thiếu niên và cận tuổi trưởng thành. Vì vậy, nếu bạn nghĩ về thể loại âm nhạc mà bạn cực kỳ muốn nghe lại, thì chúng rất có thể là những thứ bạn khám phá ra từ những năm cuối tuổi thiếu niên hoặc đầu những năm 20 tuổi của bạn. Đó là một phát hiện đáng chú ý vì cho ta biết về cách bộ não của chúng ta phát triển cũng như cách mà cảm xúc và ký ức của chúng ta khi chúng dần “chín”.

Trong khoảng thời điểm gần Giáng sinh hoặc Tết Âm Lịch, hàng ngày chúng ta phải nghe âm nhạc gắn liền với những lễ hội này - trên đài phát thanh và truyền hình, trong các cửa hàng, quán rượu và quán bar. Những bản nhạc “sâu tai” catchy, “dính chặt” vào đầu chúng ta khi mọi nơi ta đi đều có sự hiện hữu của chúng - và trong khi khoảng hai phần ba người cảm thấy không hề hấn gì, số người còn lại có thể trở nên khá khó chịu.

50 greatest Christmas songs by Rock and Roll Hall of Famers - cleveland.com

Về mặt âm nhạc, những bài hát có “sâu tai” thông thường xuất hiện cùng với điều gì đó bất thường, như một nốt nghe có vẻ “sai sai” hoặc những đoạn lặp lại nhưng mỗi vòng hợp âm lại có một nhạc cụ được thêm vào. “Sâu tai” cũng đã được chứng minh rằng chúng thậm chí có thể làm giảm sự tập trung của chúng ta vào các công việc khác - cho dù đó là những bài hát có lời bài hát có thể ảnh hưởng đến trí nhớ, hay nó chỉ là là một chuỗi nhạc cụ đơn thuần như nhạc phim của Star Wars.

Nhưng nghiên cứu cho thấy rằng mặc dù có thể có một số đặc điểm chung, nhưng các bài hát cụ thể gợi lên “sâu tai” là khác nhau ở mỗi người. Điều này đúng với những gì chúng ta tìm thấy khi xem xét cách mọi người nghe nhạc nói chung. Ngay cả những kiểu người nghe rất giống nhau sống cùng nhau cũng chọn những bản nhạc yêu thích khác nhau, và sở thích nghe nhạc của tất cả mọi người đều có những sắc màu cá nhân riêng.

Điều khác biệt về âm nhạc mùa lễ là tất cả chúng ta đang nghe một nhóm nhỏ những lựa chọn âm nhạc vào thời điểm này trong năm. Do sự thống trị của nhạc mùa lễ ở các môi trường công cộng như cửa hàng, quán bar hoặc trên loa phát thanh, tất cả chúng ta đều “bị” tiếp xúc với những bài hát giống nhau nhiều hơn so với các thời điểm khác trong năm.

nhac-tet

Một bài hát, dù hay đến đâu, khi nghe quá thường xuyên, bộ não cũng sẽ thích nghi dần với những yếu tố có trong đó và các hormone như dopamine ngừng được sản sinh. Việc này tạo ra cảm giác nhàm chán của chúng ta đối với bài hát đó. Trong tiếng Anh, khái niệm này được gọi là "mere exposure effect". Mô hình thích một bài hát theo thời gian có thể cấu tạo theo 1 chữ U ngược. Theo đó, khi chúng ta lần đầu tiên nghe một bản nhạc mới, chúng ta có xu hướng không thích nó cho lắm. Nhưng sự lặp đi lặp lại tạo ra sự hứng thú - và sự lặp lại cả trong một bài hát và thông qua việc nghe lặp đi lặp lại trong nhiều ngày, nhiều tuần và nhiều tháng thường sẽ làm tăng sự yêu thích của chúng ta theo một cách tuyến tính và khá nhanh.

Có một giới hạn đối với kiểu hiệu ứng lặp lại này. Tiếp xúc quá nhiều sẽ khiến người nghe đi xuống phía bên kia của đường cong, có nghĩa là khi chúng ta đã nghe điều gì đó quá nhiều, và trong một khoảng thời gian ngắn, chúng ta sẽ khá chán nản với nó. Trong nghiên cứu của, Northeastern, họ đã thấy rằng mọi người sẽ tự động điều chỉnh mức độ tiếp xúc với âm nhạc của họ trong một khoảng thời gian rất dài, dồn mọi thứ về một phía để nghe thêm âm nhạc mới và liên tục giữ cho những playlist của họ luôn mới mẻ.

“Khi chúng ta nghe nhạc, chúng ta luôn tìm thấy mối liên hệ giữa âm thanh và phần ký ức lâu dài của mình. Và chúng tôi cũng đang có những kỳ vọng về cách các âm thanh sẽ tác động đến người nghe ra sao khi chúng phát ở những thời điểm khác nhau.” 

Loui cho biết thêm: “Âm nhạc ngày lễ ảnh hưởng rất nhiều đến điều đó. Tuy nhiên, tại một số thời điểm, bộ não của chúng ta cũng cần sự mới lạ. Và có lẽ đó là lúc mà việc nghe đi nghe lại cùng một bài hát có thể hơi nhàm chán. Vì vậy, đó là sự mâu thuẫn giữa việc muốn nghe nhạc mùa lễ và không muốn nghe nhạc mùa lễ ”. Trong 11 tháng mỗi năm, âm nhạc đại chúng luôn rào đón chúng ta bằng những sự mới mẻ khác nhau. Tuy nhiên, trong vài tuần, tất cả chúng ta sẽ buộc phải quay trở lại những tháng ngày đã qua.

Muôn màu muôn vẻ Táo Quân 2022 | Báo Dân tộc và Phát triển

Cách đây khoảng 10 năm trở về trước, khi Internet và các thiết bị điện tử chưa thịnh hành,  người ta nghe nhạc thông qua những đầu máy gắn đĩa DVD, tivi, đài cassette hoặc qua loa phát thanh của phường, xã… và mọi người chẳng có nhiều phương tiện để lựa chọn thứ âm nhạc mà mình thích. Mỗi lần nghe nhạc Xuân là biết Tết sắp về trước ngõ. Những tháng ngày “nghe nhạc thụ động” ấy có lẽ đã hằn sâu trong ký ức chúng ta những cảm xúc nôn nao gắn liền với khoảng thời gian nhiều người mong đợi nhất.

Khi nhạc Tết vang lên, chắc chắn sẽ có người vui vì sắp được về nhà. Nhưng cũng có người khi nghe lại tặc lưỡi, “đang yên đang lành, tự nhiên Tết”. Hoặc, có người sẽ vui vẻ vì nhờ Tết, nhờ Xuân mà họ buôn bán được hơn, làm ăn được hơn. Chỉ vài ba khúc hát Xuân mà đã sinh ra bao nhiêu sự tình. Buồn có, vui có, hạnh phúc có và cả lo lắng cũng có. “Happy New Year” cũng tham dự vào cái tết Việt cùng “Xuân này con không về”, và những cảm xúc về Tết của mỗi người cũng theo đó mà gắn với các âm thanh quen thuộc vào mỗi dịp này.

Tết Nguyên đán: 5 sự thật ngầm hiểu dành riêng cho marketers Việt Nam

Vị trí của âm nhạc mùa lễ trong cuộc sống của chúng ta vừa đẹp đẽ vừa kỳ lạ. Chúng sống trong những vùng chân trời hoàn toàn trái ngược nhau - hoặc là đầy ý nghĩa và hoàn toàn vô nghĩa - chất chứa hoài niệm về quá khứ và kỳ lạ thay, hoài niệm về một tương lai chúng ta còn chưa được sống. Có lẽ vì những lí do không nói nên lời đó mà có rất nhiều người trong chúng ta ưa thích chúng, mà số còn lại thì né xa.

nhật linh ʚ

Read more

Fresh & Raw 08 - Gotez
News

Fresh & Raw 08 - Gotez

Sau một thời gian bị trì hoãn với nhiều lý do, chương trình radio show độc quyền dành riêng cho những tài năng nhạc điện tử tại Việt Nam do Loop Central với tên gọi Fresh & Raw đã trở lại với gương mặt hoàn toàn mới.

10 Điều Mà Tất Cả Các Lễ Hội  Âm Nhạc Nên Lưu Ý
Culture

10 Điều Mà Tất Cả Các Lễ Hội Âm Nhạc Nên Lưu Ý

Với sự phát triển chóng mặt của các lễ hội âm nhạc, các nhà tổ chức cần đảm bảo lễ hội của họ đạt yêu cầu chứ không chỉ phát triển về mặt số lượng. Bài viết sẽ đưa ra 10 điều mà các lễ hội âm nhạc cần để tâm.