Music Business

Ngành Công Nghiệp Đĩa Than Đã Sống Sót Qua Đại Dịch COVID-19 Như Thế Nào

Trong thời kỳ đại dịch hoành hành, để có thể kinh doanh và tồn tại là một điều hết sức khó khăn. Vậy ngành công nghiệp đĩa than đã tồn tại trong thời kỳ khó khăn này như thế nào?
Nguyễn Duy Hải Dương 28 tháng 04,2021

Vinyl records outsold CDs for the first time since the '80s

Phần lớn những fan hâm mộ đĩa than có lẽ chưa từng thắc mắc đến cách những chiếc vinyl yêu thích đã đi quãng đường như thế nào để tới tay mình. Trên thực tế, hệ sinh thái của đĩa than là tổ hợp của những liên kết bao gồm những kĩ thuật viên, người vận chuyển, người đóng gói, giữa nghệ sĩ và người tiêu dùng… và như hầu hết mọi hệ sinh thái, không cần phải có nhiều gián đoạn để cả quy trình mất kiểm soát và đi khỏi quỹ đạo bình thường. Đại dịch Covid-19 và cách ly xã hội đã gây ra nhiều ảnh hưởng tới nền công nghiệp đĩa than thế giới - nhưng không phải theo cách mà mọi người đều lường tới được.

Nhìn chung, quy trình sản xuất 1 chiếc đĩa than sẽ thường diễn ra như sau: hãng thu âm sẽ gửi file nhạc đến nhà máy để họ có thể master lại bản phối cho phù hợp với việc ép vinyl. Chuyên gia master sẽ xử lý rất nhiều yếu tố trước khi gửi bản nhạc đến máy cắt để cắt 1 bản laquer hoặc bản trực tiếp bằng kim loại, rồi từ đó đĩa than sẽ được ép. Nhà máy sẽ ép ra đĩa than, đóng gói và gửi tới nhà phân phối, từ đó họ có thể vận chuyển đĩa tới các cửa hàng vật lí hoặc các nhà bán lẻ qua mạng, gửi trở lại cho chính label… Mặc dù đây là 1 phiên bản được đơn giản hóa của 1 quy trình cực kì phức tạp, nhưng kể cả khi được tóm lược lại thì vẫn luôn có chỗ để xảy ra sai sót. Đại dịch toàn cầu đã tạo ra nhiều cảm xúc tiêu cực và điều đó đã ảnh hưởng nên những quyết định ảnh hưởng đến cả quá trình ghi âm lẫn việc sản xuất đĩa vinyl. Rất nhiều nghệ sĩ đã hoãn việc phát hành các sản phẩm và project, kéo theo việc nhiều nhà máy sản xuất, văn phòng và các cơ sở phân phối của đĩa than bị đóng cửa hàng loạt. Ông Alex Knight - người sáng lập hãng thu âm Fat Cat chia sẻ rằng doanh thu từ những bản in vật lí của quý đầu 2020 đã giảm tận 85%.

“Khi thành phố tiến hành phong tỏa vào cuối tháng 3 vừa rồi, tôi thật sự nghĩ đây chính là ngày tàn của đĩa than,” ông Lawrie Dunster, người sáng lập ra 1 trong những nhà máy cắt đĩa danh tiếng ở Anh tên Curve Pusher cho hay. “Không có 1 order hay email nào được gửi đến trong 2 tuần. Tất cả nhân viên của chúng tôi đều bị thôi việc hoặc bị giảm giờ làm, và tôi là người duy nhất làm việc ở studio trong suốt 14 tuần, và riêng việc đó thôi có thể khiến bất cứ ai phát dồ.”

Những nhà máy ép đĩa cũng gặp những vấn đề tương tự, thậm chí còn tệ hơn khi hầu hết các nhân viên làm việc ở đó đều là những người có kinh nghiệm lâu năm vì quy trình làm việc ở các nhà máy này không hề thay đổi từ những năm 60. Vì họ hầu hết là những người lớn tuổi nên sự ngại ngần khi phải làm việc ở những nơi mà họ có khả năng bị phơi nhiễm với bệnh tật là không thể tránh khỏi. Ông Geoff Wright của hãng đĩa Samurai và cửa hàng vinyl online Void Vinyl cho hay: “Khi bệnh dịch xảy ra thì thời gian đầu không có gì quá tồi tệ, nhưng 1 trong những nhà máy mà tôi làm việc cùng có nhân viên khả năng cao nhiễm COVID, và điều đó kéo theo sự đóng cửa của cả nhà máy.”

Với 1 số người thì riêng việc gửi đĩa than đi các nơi cũng trở thành vấn đề nan giải. GZ Vinyl - 1 nhà máy sản xuất đĩa than ở Prague ban đầu không gặp trở ngại gì với quy trình quản lí nhân viên nghiêm ngặt trước dịch bệnh, cho đến khi cần phải họ ship hàng đến Mĩ. “Đơn giản chỉ là do thiếu các chuyến bay, và việc giành chỗ trên các chuyến bay đó đều rất khó, kéo theo chi phí của việc vận chuyển tăng lên rất cao.” - ông Paul Bibby từ hãng đĩa chia sẻ. Một số label chuyên nhập khẩu đĩa và Covid-19 khiến họ phải chi trả gấp đôi cho mỗi kilogram đĩa so với trước khi dịch bệnh xảy ra.

Mặc dù gặp phải những khó khăn chưa từng có tiền lệ trong 2020, nhưng năm này lại là năm thành công nhất của ngành công nghiệp đĩa than trong hàng thập kỉ trở lại. Số lượng tiêu thụ đĩa than ở Mĩ năm vừa rồi tăng lên 46% so với năm 2019, và vượt mặt lượt bán của đĩa CD lần đầu tiên trong 34 năm qua. “Tất cả tiền dành để đi tiệc tùng và tụ tập chè chén của mọi người… ờm, thật ra có thể họ vẫn dành tiền để uống rượu, nhưng giờ đây rất nhiều người đã dành số tiền đó để mua đĩa than. Có thể do uống bia rượu ở nhà cũng rẻ hơn việc đi uống ở ngoài nữa.” - ông Wright chia sẻ. “Đây thật sự là 1 năm đầy bùng nổ với chúng tôi, cũng như những người bán đồ qua mạng trong năm nay. Chúng tôi đã nhận ra từ khi dịch bệnh bắt đầu, rằng khi mọi người phải cách ly và ở trong nhà thì họ sẽ có thêm tiền để tiêu - và họ có thể sẽ dành nó để mua đĩa than. Đó là 1 suy nghĩ dễ hiểu thôi, nhưng thật sự nó đã vượt qua kì vọng của chúng tôi rất nhiều.”

Những cửa hàng vật lí lại không được may mắn như vậy. Bongo Joe là 1 cửa hàng đĩa và venue chơi nhạc ở Geneva - 1 trong những thành phố bị dịch bệnh hoành hành mạnh mẽ nhất ở Châu u. Sau 3 đợt cách ly xã hội cùng các hạn chế bị thành phố thắt chặt nên cho dù được mở cửa đón khách, cửa hàng cũng đã gặp rất nhiều khó khăn. Ông Labonne, 1 trong những người thành lập ra Bongo Joe chia sẻ: “Chúng tôi đã phải cắt giảm giờ mở cửa, vì thật ra cũng không có mấy khách đến. Bongo Joe là 1 tụ điểm chơi nhạc và bán đĩa, lẽ ra nó phải là 1 cái hub chơi nhạc nhưng tất cả điều đó phải dừng lại vì dịch bệnh. Tất nhiên là mọi người có thể đến mua đĩa khi chúng tôi mở cửa, nhưng hiện tại họ không thể có trải nghiệm giống như trước khi dịch bệnh xảy ra.”

Trước khi đĩa CD được thương mại hóa vào đầu những năm 80 và sự gia tăng của các phiên bản kĩ thuật số (chưa kể sự xuất hiện của việc tải nhạc lậu) vào cuối những năm 90, ngành công nghiệp đĩa than cũng đã quen phải đối mặt với những thách thức chồng chất. Năm 2011 đã chứng kiến 1 đám cháy lớn nuốt chửng 1 nhà kho đĩa than ở London, và việc tương tự cũng xảy ra vào năm vừa rồi khi 1 trong những nơi duy nhất trên thế giới còn sản xuất đĩa lacquer - Apollo Masters bị phá hủy bởi 1 vụ cháy, làm trì trệ chuỗi cung ứng đĩa vinyl trên khắp thế giới. Đại dịch Covid-19 cũng chỉ là 1 trong rất nhiều sự kiện trong 1 chuỗi những vấn đề tiếp diễn mà ngành công nghiệp đĩa than phải đương đầu. Và việc nó có thể sống sót được đến bây giờ chính là vì tình yêu dành cho đĩa vinyl của rất nhiều người trên thế giới. “Là 1 nghệ sĩ, được phát hành sản phẩm của mình dưới dạng đĩa than thật sự là điều gì đó rất đặc biệt, và việc sở hữu và lắng nghe những bản nhạc yêu thích trên mâm đĩa lan là 1 điều gì đó không bao giờ lỗi thời.”

“Một trong những điều đặc biệt tôi nhận ra xuyên suốt năm vừa rồi chính là việc mọi người nhận ra rằng âm nhạc quan trọng như thế nào trong đời sống của họ. Mọi người không thể đi các câu lạc bộ đêm, không thể đi tới các fes âm nhạc và không thể đi nghe nhạc sống. Nhưng khi âm nhạc quan trọng với họ, họ sẽ có cách để tìm tới nó - đặc biệt là bây giờ, việc mua và sở hữu đĩa than có vẻ là cách để họ kết nối với âm nhạc, vì thật sự không có điều gì giống cảm giác cầm 1 chiếc đĩa than trên tay và được chơi nó.” - ông Spencer Broughton, đồng sở hữu 1 trong những nhà phân phối đĩa than lớn nhất ở London bày tỏ.

Related post