Bạn bước vào sàn nhảy, và điều bạn để ý đầu tiên không chỉ là sự xập xình của âm nhạc và bóng tối - bạn có thể thực sự “cảm nhận” được âm nhạc. Phần low end của bản nhạc bass line trầm đến mức cơ thể bạn cảm giác như đang rung lên. Và đây không phải là một trải nghiệm club thông thường, đây là Dubstep.

EDC Japan on Twitter: "雨でも黙々とヘドバン☔️ ⠀ Headbang the rain away!☔️ ⠀ #EDCJapan  #headbanging #headbang #dubstep #bass https://t.co/e4rOZn3Gc0" / Twitter

Dubstep là một thể loại nhạc thuộc EDM, thể loại nhạc được tạo ra bằng máy tính và thường được chơi trong những hộp đêm. Nhiều thể loại nhạc chúng ta có thể dễ dàng nghe được ở các môi trường khác nhau, như trong xe ô tô, máy MP3, hay thậm chí là những chiếc loa máy tính nhỏ nhất. Tuy nhiên, Dubstep không phải là một thể loại nhạc dành cho những chiếc tai nghe của iPod. Mặc dù có nhiều nghệ sĩ nhạc Dubstep, bao gồm Skream, Kevin Martin và Burial, đều phát hành đĩa CD và MP3 để bạn có thể nghe nhạc qua những hệ thống âm thanh tại nhà, những nơi thực sự để nghe và trải nghiệm nhạc Dubstep là tại các club và các lễ hội âm nhạc - không gian mà những chiếc loa được dành riêng cho những nốt bass trầm không giới hạn.

Dubstep xuất hiện lần đầu tiên vào cuối những năm của thập niên 90 tại miền Nam London. Cụm từ “Dubstep” cũng đã giới thiệu phần nào về nguồn gốc phong cách của thể loại nhạc này. Những nhánh nhỏ của UK Garage và Drum & Bass như 2-step và Techstep đã cho thể loại này phần nền tảng cốt lõi của nhạc điện tử, trong khi đó Jamaican Dub, một thể loại biến thể nặng phần bass hơn của Reggae, đã tạo nên những một phong cách âm nhạc cho Dubstep. Âm thanh Dub đầu tiên được tạo ra trong khoảng những năm 1960s và 1970s, khi những nghệ sĩ như Lee “Scratch” Perry, King Tubby, và Mad Professor thử nghiệm với nhiều hiệu ứng khác nhau, sử dụng equalizer, delay, hiệu ứng chorus, reverb, và nhiều phương thức mới lạ khác để rework các bản nhạc Reggae. Những yếu tố này sau đó cũng được đưa vào các thể loại khác như Punk và Trip Hop.

Ten Years Ago Today, Dubstep Reached A Turning Point | Your EDM

Mặc dù Dubstep là một thể loại nhạc không ngừng tiến hóa, vẫn có những yếu tố chung quan trọng có thể áp dụng để xây dựng lên một số lượng lớn các track nhạc.

  • Bass line: một phần bass cực trầm là “xương sống” của thể loại nhạc này, và Dubstep có lẽ là thể loại nhạc dễ nhận biết nhất bởi âm thanh của nó. Dubstep thông thường cũng sử dụng sub-bass - những âm thanh với tần số thấp nhất có thể nghe được. Thông thường chúng sẽ thấp tầm 20 Hz (tần số thấp nhất mà con người có thể nghe được), những âm thanh này đòi hỏi một hệ thống âm thanh đặc biệt để có thể truyền tải được âm thanh rung động này một cách trọn vẹn nhất.

  • Nhịp điệu và tempo: Những bản nhạc Dubstep thường nằm ở tầm 140 BPM. Phần trống cũng sử dụng syncopation (sự đảo phách), một kỹ thuật mà những phách mạnh không được nhấn như thông thường.

  • Tông và cấu trúc của bản nhạc: Những tiến trình hòa thanh và giai điệu thường được viết theo giọng thứ để truyền tải một bầu không khí u tối và ảm đạm hơn, và những âm thanh được lồng ghép thêm hiệu ứng reverb để tạo nên một ảo ảnh về không gian. Hầu hết những bản nhạc Dubstep là instrumental, nhưng một số nghệ sĩ cũng chọn sử dụng vocal vào sản phẩm của mình. Cấu trúc bài hát thường tiến triển từ intro đến bass drop, đến một phần chính được lặp lại rồi đến outro.

  • Bass drop: Sau khi bản nhạc dần được đẩy lên trong vài ô nhịp ở phần intro, phần nhạc phai dần hoặc dừng lại trong giây lát. Và khi nó quay trở lại, một lớp bass khác được thêm vào để beat có âm thanh căng đầy và mạnh mẽ hơn.

Nguồn gốc của Dubstep

Những âm thanh đầu tiên của Proto-Dubstep đầu tiên xuất hiện trong những sản phẩm bởi những producer như Oris Jay, EI-B, Steve Gurley, và Zed Bias trong thời điểm năm 1999 - 2000. Cái tên “Dubstep” được tạo ra đầu tiên vào khoảng năm 2002 sau sự nổi lên của những hãng thu âm thể loại Proto-Dubstep, bao gồm Soulja, Tempa, Vehicle, Road, Texture, Shelflife,... Sự kiện hộp đêm mang tên Forward>>, được sáng lập vào năm 2001, đã đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển đầu tiên của Dubstep. Đây là nơi tổ chức sự kiện chính đầu tiên dành riêng cho các Dubstep producer để phô diễn ra những sản phẩm của mình. 

Big Apple Records, một nơi yêu thích dành cho những người yêu âm nhạc underground, được đặt trụ sở tại Croydon, miền Nam London, cũng đóng vai trò quan trọng, bởi nó đã giúp những nghệ sĩ Dubstep chủ chốt như Skream và DJ Hatcha nhận được sự chú ý mà họ xứng đáng. 

Sự phát triển của Dubstep

Vào năm 2004, producer đến từ Anh Kode9 đã mở hãng thu âm mang tên Hyperdub để phát hành những sản phẩm của mình. Những sản phẩm hợp tác của anh với Spaceape, một MC và nhà thơ, là một ví dụ chất lượng cho âm thanh đầu tiên của Dubstep: mâu thuẫn, bass-heavy, nhấn mạnh về không gian và tinh tế. 

Tuy nhiên, Hyperdub được biết đến rộng rãi nhất với một producer, người đã giúp định nghĩa lại thể loại nhạc Dubstep một cách mạnh mẽ, là người tiên phong cho nhánh nhỏ Future Garage, và tạo một làn sóng mới cho toàn bộ nền âm nhạc điện tử (và với bản thu thứ hai của anh, thì cho cả nền âm nhạc đại chúng tại Anh): producer bí ẩn với cái tên Burial.

Những thành công đạt được bởi Burial, Kode9 và những producer khác như Skream đã giúp thúc đẩy Dubstep tới với “làn sóng thứ hai” vào năm 2006, khi những radio DJ (đáng chú ý nhất là Mary Anne Hobbs tại BBC) đã giúp thể loại nhạc này thu hút được nhiều sự chú ý hơn. Vào tháng Một năm 2006, Hobbs phát sóng một chương trình đặc biệt mang tên Dubstep Warz, với những live set từ những Dubstep producer như Skream, Mala,... Một audio file của Dubstep Warz trở nên viral, và buổi phát sóng đó giờ đây được coi là một trong những khoảnh khắc quan trọng trong quá trình đưa Dubstep tới với một số lượng lớn khán giả đại chúng. Khi cộng đồng âm nhạc được mở rộng ra, sẽ có thêm chỗ cho những sự cải tiến, và nghệ sĩ sẽ tiếp tục đẩy lùi những giới hạn, tìm kiếm cách để lồng ghép thêm những điểm nhấn độc nhất của chính mình. Kết quả hẳn là một sự nở rộ về mặt âm thanh và phong cách.

Album đầu tay năm 2007 “Untrue” của Burial nhận được sự tán thưởng rộng rãi và được coi là album đóng vai trò cột mốc của thể loại Dubstep. Burial trở thành một người có tầm ảnh hưởng đối với cả một thế hệ nghệ sĩ, những người gắn liền với thể loại Post-Dubstep và Future Garage cũng như âm nhạc đương đại ở một quy mô rộng hơn. Post-Dubstep, hay với cách gọi khác đi là UK Bass hoặc Bass Music, là thể loại nhạc chịu sự ảnh hưởng từ Dubstep và đồng thời được kết hợp với các yếu tố của Ambient Music và R&B. Thể loại nhạc này nổi lên vào năm 2011 với những cái tên như Mount Kimbie, James Blake và Fantastic Mr. Fox.

Brostep và sự phát triển tại Mỹ

Một điều quan trọng về Dubstep cần phải nhớ đó là trong hầu hết những năm 2000s, thể loại nhạc này gần như chỉ có mặt tại Anh Quốc.Sự cập bến của Dubstep tới Mỹ được truy về Dave Q và Joe Nice, những DJ luôn theo dõi nền âm nhạc điện tử tại Anh Quốc. Bị ấn tượng bởi âm thanh Dubstep, bộ đôi đã tổ chức một hộp đêm với chủ đề xoay quanh thể loại nhạc này mang tên Dub War tại một quán bar tại Brooklyn vào tháng Sáu năm 2005. Sự thành công của sự kiện này đã tạo ra nhiều lễ hội âm nhạc tại những thành phố khác của Mỹ. Với kinh phí thấp và việc dễ dàng truy cập những phần mềm thu âm đối với những producer muốn theo đuổi dòng nhạc Dubstep, thể loại nhạc này đã lan tỏa đến những nơi như Nhật Bản, Úc, và Brazil.

Nightclubbing: Dub War | Red Bull Music Academy Daily

Những nghệ sĩ thu âm mainstream cũng bắt đầu thấy thu hút với những âm thanh của Dubstep. Trong nửa sau của những năm 2000s, giọng ca R&B Rihanna, Jay-Z và Kanye West, đều lồng ghép Dubstep vào những ca khúc của mình. Ngay cả ngôi sao nhạc Pop Britney Spears cũng đã đưa những âm thanh của thể loại nhạc này hai single của cô. 

Vào năm 2011, Dubstep thu hút sự chú ý đáng kể tại thị trường âm nhạc Mỹ, được biết đến cái tên là Brostep, với Skrillex trở thành gương mặt cho thể loại nhạc này, và bản thân cái tên này có gì đó là hàm ý của sự khinh thường. Sự tập trung về phần bass trầm tập trung ở low end bị mất đi, thay vào đó là những giai điệu ở dải tần số trung mà có thể nghe được ở bất kỳ loại thiết bị âm thanh nào hay thậm chí là loa máy tính nhỏ, và những phần beat đơn giản mà không có chút biến tấu gì. 

Trả lời về thành công của những producer người Mỹ như Skrillex, Skream nói rằng: “Tôi nghĩ điều đó đã làm tổn thương nhiều người ở đây bởi vì đó là âm thanh của Anh Quốc, và đã có một người nào đó không chịu sự ảnh hưởng từ âm thanh nguyên bản khiến cho nó nổi tiếng hơn. Mặt xấu của điều này đó là nhiều người sẽ nhận định ‘Dubstep bằng Skrillex’. Nhưng thật sự nó không phải là điều quá phiền nhiễu đối với tôi. Tôi thích thứ âm nhạc mà cậu ấy làm.” Những nghệ sĩ khác đến từ Bắc Mỹ mà cũng được gắn liền với Brostep là Datsik và Excision. Brostep cũng đã thu hút sự chú ý của những ban nhạc Metal. Album năm 2011 “The Path Of Totality” của ban nhạc Nu metal mang tên Korn bao gồm một số màn hợp tác với những producer nhạc điện tử như Skrillex và Excision. Những lễ hội âm nhạc lớn như Bonnaroo, Coachella và Burning Man đều tổ chức những màn trình diễn Dubstep. Năm 2011, hai cuộc tụ họp lớn nhất dành cho nền âm nhạc điện tử - Electric Daisy Carnival tại Las Vegas và Ultra Music Festival tại Miami - đã thu hút về tổng cộng hơn 380,000 người tham dự. Và vào năm 2012, Skrillex đã nhận được ba giải thưởng Grammy, cũng như một đề cử cho hạng mục Best New Artist - lần đầu tiên một DJ được đề cử cho hạng mục này. Và bởi vì tempo của thể loại nhạc này có thể được sync một cách phù hợp với những track Hip-hop, những bản Remix các bài Rap được thấy là khá phổ biến.

Sự sụt giảm về mức độ phổ biến

Những thể loại nhạc điện tử, hầu hết, sẽ hoặc là đạt được đến một đỉnh cao nhất định trước khi phai dần đi khỏi cộng đồng âm nhạc hoặc duy trì một mức độ nhận biết thấp cho toàn bộ thời gian tồn tại. Dubstep cũng không phải là một trường hợp ngoại lệ - sự bùng nổ của Brostep dần mờ đi kể từ nửa sau của những năm 2010s. Skrillex bắt đầu sản xuất những ca khúc Trap hoặc Pop. Những nghệ sĩ như Mount Kimbie và James Blake cũng chuyển hướng từ Post-Dubstep sang những thể loại nhạc điện tử mang tính thể nghiệm và có phần  “soulful” hơn. Những người từng tiên phong cho thể loại Dubstep như Skream cũng đã tập trung vào Techno và House hơn, còn Loefah thì tập trung vào thể loại UK Bass.

Lời cuối

Từ nguồn gốc tại các underground club tới sự nổi lên với thành công vang dội tại các thị trường Anh Quốc, châu Âu, và Mỹ, Dubstep đã không ngừng tiến hóa. Ngoài ra, không thể chối cãi được khi thể loại nhạc này chịu sự ảnh hưởng từ rất nhiều phong cách âm nhạc khác nhau, và bản thân nó cũng đã góp phần ảnh hưởng cho sự phát triển của nhiều thể loại nhạc mới như UK Bass, Future Garage. Dubstep đã chứng minh được đây là một trong những thể loại nhạc đóng vai trò quan trọng nhất trong nền âm nhạc điện tử của những năm 2000s và thậm chí là cả sau này.

Nguyễn Minh Hằng

Read more