Trong những năm gần đây, ngành giải trí Hàn Quốc bắt đầu thu hút sự chú ý từ khắp nơi trên thế giới với những cột mốc thành công đầy ấn tượng của những nhóm nhạc thần tượng K-Pop. Tuy nhiên, tại Hàn Quốc, K-Pop không phải là thể loại nhạc duy nhất thống trị các bảng xếp hạng, K-Hiphop cũng là một thể loại thu hút được sự chú ý khổng lồ từ những người yêu âm nhạc. Có thể nói chương trình truyền hình sống còn mang tên Show Me The Money là một trong nhiều yếu tố giúp cho K-Hiphop trở nên phổ biến như hiện giờ, khi bằng chứng là cứ mỗi mùa Show Me The Money đến thì các ca khúc trong cuộc thi này lại thi nhau thống trị bảng xếp hạng Melon tại Hàn Quốc, cũng như thu hút sự chú ý của fan quốc tế. Mặc dù vô số nghệ sĩ đã gặt hái được thành công trong sự nghiệp thông qua chương trình này, đương nhiên ta không thể phủ nhận được sự phát triển của K-Hiphop còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác. Tuy vậy, bài viết này sẽ đi sâu vào sự ảnh hưởng của chương trình truyền hình thực tế đầy thành công này đối với sự phát triển của cộng đồng Hiphop tại Hàn Quốc, đặc biệt là trong nền âm nhạc mainstream.

Được bắt đầu từ năm 2012, Show Me The Money (hay còn được biết đến là SMTM) là chương trình duy nhất và đầu tiên tập trung vào thể loại Hiphop được chiếu trên truyền hinh Hàn Quốc kể từ sau khi kênh âm nhạc “Hip Hop the Vibe” bị hủy bỏ vào năm 2004. Chương trình thực tế này là một cuộc thi âm nhạc với mục tiêu lọc ra trong hàng nghìn thí sinh để chọn ra những rapper xuất sắc nhất, chia họ thành các đội và đối đầu để giành vị trí quán quân. Show Me The Money thu hút sự chú ý của những người hâm mộ Hiphop cũng như công chúng xem truyền hình thông thường ngay từ mùa đầu tiên, với số lượng người dự thi tăng lên theo từng mùa với cấp số nhân. Ăn theo thành công của SMTM là sự ra đời của một số chương trình Hiphop khác như phiên bản nữ Unpretty Rapstar hay phiên bản học sinh trung học High School Rapper. Vậy điều gì đã làm nên thành công của chương trình Hiphop này khi ngay cả đến mùa thứ 10 nhưng SMTM vẫn chưa hề có dấu hiệu giảm nhiệt?

SMTM đã tạo dựng nên một nền tảng chặt chẽ và mang tính biểu tượng đối với cộng đồng Hiphop Hàn Quốc, đưa khán giả tới gần hơn với thể loại nhạc này và giúp các rapper có thể phô diễn tài năng của mình. Điều này đã giúp thúc đẩy sự phổ biến của Hiphop trong ngành giải trí mainstream, và nhanh chóng trở thành một trong những thế loại nhạc phổ biến nhất đối với giới trẻ tại Hàn Quốc. SMTM10, mùa gần đây nhất của chương trình sống còn này đã chứng kiến hơn 27,000 người đăng ký tham gia với mục tiêu trở thành ngôi sao tiếp theo của cuộc thi, trong khi chỉ 5 năm trước đó, trong SMTM5 số lượng người đăng ký dự thi là 9,000 người.

SMTM đóng một vai trò quan trọng với tư cách là cầu nối giữa cộng đồng K-Hiphop và một bộ phận khán giả Hàn Quốc lớn hơn. Với format là một chương trình truyền hình thực tế Hàn Quốc, SMTM thực sự đã truyền tải văn hóa rap khá tốt, mặc dù đôi khi bị cường điệu hóa quá mức để tăng tỷ lệ xem. Điều này không chỉ giới hạn ở việc truyền tải rap như một hình thức nghệ thuật, mà còn bao gồm nhiều yếu tố văn hóa đằng sau nó như hình thức rap acapella, cypher, các trận đấu diss theo đội, và quá trình hợp tác khi làm nhạc qua việc kết hợp beat của các producer với các verse của các rapper.

Một điểm mạnh của SMTM, hay có thể chỉ là sự ảnh hưởng ngẫu nhiên nhờ sức nóng không hề giảm của chương trình, là những câu chuyện về sự phát triển lâu dài của chính những thí sinh mà chúng ta có cơ hội theo dõi qua từng mùa thi. Những ví dụ tiêu biểu thì không thể không kể đến sự chăm chỉ của A-Chess, khi anh tham gia SMTM trong suốt 10 năm liên tiếp và chỉ mới bắt đầu được công nhận trong mùa thứ 10 này; hay sự trưởng thành của Superbee trong mùa SMTM777; hay sự phát triển của BewhY từ một rapper tầm trung ở mùa SMTM4 và trở thành quán quân của SMTM5.

SMTM tạo cơ hội cho những thí sinh trẻ tuổi, cũng như những thí sinh lớn tuổi hơn, được làm việc với những producer hàng đầu và hợp tác với các nghệ sĩ khác trong một quá trình sản xuất âm nhạc chuyên nghiệp. Các thí sinh cũng có thể tạo dựng các mối quan hệ trong nền công nghiệp âm nhạc thông qua việc networking trên show. Khi các thí sinh đã gia nhập đội của một trong những ban giám khảo, thì sau cuộc thi họ thường vẫn sẽ tiếp tục hợp tác hoặc thậm chí được ký hợp đồng thu âm. Các mối quan hệ sau chương trình giữa các rapper cũng không phải là ngoại lệ, ví dụ như Lil Boi và Wonstein, hai rapper đã trở thành bạn bè và sau khi thể hiện sự ăn ý tuyệt vời trên sân khấu với nhau, họ vẫn tiếp tục hợp tác trong các single sau khi chương trình kết thúc.

Với những yếu tố như trên, SMTM đã tạo nên một hệ thống ổn định và hiệu quả cho việc khám phá, phát triển, và quảng bá những tài năng mới cho nền công nghiệm âm nhạc. Cứ mỗi mùa SMTM đến chúng ta lại khám phá ra một số những tài năng trẻ, những “viên kim cương thô” cần được mài giũa mà có thể kể đến như Woo Won Jae trong SMTM6 (hiện thuộc AOMG), hay Big Naughty trong SMTM8 (hiện thuộc H1gher Music), hay Mudd the student trong SMTM10 (hiện thuộc Balming Tigers),...

Không những vậy, SMTM còn tạo nên một nền tảng dành cho các rapper để thể hiện con người thật sự của họ với khán giả - những người có thể không quá quen thuộc với thể loại Hiphop này và thậm chí còn có thể có những định kiến về họ. Các rapper trên show dần dần có thể thể hiện những tính cách thực sự của họ như là thân thiện, dễ mến, thay vì thô lỗ hay ngạo mạn như những định kiến mà họ hay bị gán phải. Và nhờ những định kiến được phá bỏ như vậy, các rapper có thể tiếp cận với một bộ phận khán giả lớn hơn, và thậm chí được mời tham gia cho những chương trình truyền hình không liên quan tới Hiphop khác, ví dụ như Hanhae (thí sinh SMTM4 và SMTM6) và Nucksal (Á quân SMTM6) thuộc dàn cast chính của chương trình Amazing Saturday.

Ngoài ra, cũng không thể không kể đến vai trò thú vị của SMTM trong việc làm cầu nối giữa hai thể loại K-Hiphop và K-Pop. Là một cuộc thi dành cho tất cả các rapper không kể giới tính, già trẻ, phong cách khác biệt, SMTM đã cho các idol rapper một cơ hội hiếm có để chứng tỏ khả năng của mình với tư cách là một rapper thực thụ. Trong một vài năm đầu tiên, chúng ta không thể không gặp phải những bình luận chỉ trích đối với các idol rapper, đặc biệt khi một số idol rapper tham gia không đáp ứng được tiêu chuẩn của cuộc thi. Tuy nhiên, đã có những tài năng bứt phá giúp thay đổi định kiến này khi trong mùa SMTM3, BOBBY của nhóm iKon trở thành quán quân, và một năm sau, MINO của Winner cũng lọt được vào vòng chung kết của SMTM4. Thậm chí, Zico và Jay Park, những tài năng với kỹ năng không thể bàn cãi và quá khứ làm idol, cũng bắt đầu xuất hiện với tư cách ban giám khảo từ mùa SMTM4, hay MINO cũng trở thành ban giám khảo của mùa SMTM10.

Sức ảnh hưởng tích cực của SMTM trong khía cạnh này là một tín hiệu đáng mừng. Với sự công nhận về sự phát triển của idol K-Pop trong cộng đồng K-Hiphop và các rapper hiện cũng hoạt động trên cùng những nền tảng mainstream, các rapper không còn có những định kiến xấu về idol rapper nữa, mà thậm chí còn rất cởi mở thân thiện với họ. JB và Yugyeom của Got7 đã gia nhập H1gher Music và AOMG, trong khi Ravi của VIXX thì tự lập hãng thu âm mang tên Groovl1n, với những tài năng Hiphop như quán quân mùa SMTM777, Nafla. Những thay đổi như trên mang tính biểu tượng đối với mối quan hệ không mấy tốt đẹp trong quá khứ giữa K-Hiphop rapper và K-Pop idol, khi nhớ lại về những bình luận bất lịch sự của B-Free đối với BTS trong năm 2013.

Cuối cùng, việc các thí sinh phải vượt qua đa dạng các vòng đấu khác nhau đã tạo cho các rapper một cơ hội để học hỏi được sự khác biệt giữa viết rap và viết nhạc, giữa việc là một rapper và là một nghệ sĩ. Và có thể đây là bài học giá trị nhất mà một thí sinh có thể học được từ cuộc thi. Nhiều ngôi sao đã được sản sinh, và mặc dù một số rapper gặt hái được những thành công lâu dài, một số khác lại chỉ nhận được 15 phút đứng trên đỉnh. Suy cho cùng, như bất cứ chương trình truyền hình nào, SMTM cũng chỉ là một bệ phóng. Mặc dù chương trình có thể đưa các nghệ sĩ tới đỉnh cao sự nghiệp, nhưng họ cũng nhanh chóng rơi xuống nếu họ chưa chuẩn bị sẵn sàng cho mình “đôi cánh” để bay. Một số nghệ sĩ đã không thể duy trì được danh tiếng của họ, và thật buồn khi phải chứng kiến những trường hợp như Basick, quán quân của SMTM4, nhưng phải quay trở lại sau 6 năm với tư cách là thí sinh trong SMTM10, và gặp MINO, á quân của SMTM4, với tư cách giám khảo trong SMTM10.

Mặc dù vậy, đối với hầu hết các rapper, cơ hội để được biểu diễn và chia sẻ những tác phẩm của mình trên một sân khấu lớn đã là quá giá trị với họ. Bất kể thí sinh tham gia là một rapper mới chưa được biết đến hay là một rapper từng nổi tiếng nhưng đã hết thời, ngay cả nếu họ bị loại sớm hay không có phong cách âm nhạc hợp với đại chúng, thì SMTM cũng đủ nổi tiếng để họ được biết đến bởi một số lượng người nhất định nào đó.

Nguyễn Minh Hằng

Read more

10 Bản EDM One-Hit Wonder
Culture

10 Bản EDM One-Hit Wonder

Từ ca khúc nhạc House/Hip-hop mang tính biểu tượng vào năm 1989 'Pump Up The Jam' cho tới 'Blue' của Eiffel 65. Đừng bỏ lỡ top 10 ca khúc EDM One-Hit Wonder hay nhất này nhé