Tip and Tutorial

Cách Bổ Sung Một Số Nốt Nhạc Giúp Hợp Âm Của Bạn Trở Nên Thú Vị Hơn

Hãy học cách phát triển các hợp âm từ những hợp âm 3 đơn giản để khiến âm thanh trở nên thú vị hơn.
Nguyễn Minh Hằng 02 tháng 12,2021

Trong nhạc lý, một hợp âm mở rộng (extended chord) là một hợp âm được phát triển từ hợp âm 3 nốt cơ bản để khiến âm thanh của hợp âm đó trở nên nhiều màu sắc hơn.

Easy Practice Tips to Improve Keyboard Playing

Theo định nghĩa, mở rộng là làm cho một thứ gì đó trở nên lớn hơn trước. Ở đây chúng ta đề cập về hợp âm 3 (triad), một tổ hợp nốt đơn giản được tạo nên bởi ba nốt nhạc: nốt gốc (root note hay còn gọi là tonic); bậc 3 (có thể là quãng 3 trưởng hoặc quãng 3 thứ - và là yếu tố quyết định đó là hợp âm trưởng hay hợp âm thứ); và bậc 5 (perfect fifth).

Extension là những nốt được thêm vào để mở rộng một hợp âm 3 (triad) cơ bản để tạo ra những hợp âm phức tạp hơn, bắt đầu với bậc 7 và tiếp tục đến bậc 9, 11 và 13. 

Những nốt mà chúng ta sử dụng để tạo ra các hợp âm mở rộng này được tìm thấy bằng cách tiến dần theo quãng 3, giả sử nếu trong trường hợp âm giai trưởng, về cơ bản nghĩa là ta bỏ qua một nốt giữa 2 nốt. Đây là lý do tại sao chúng ta không thấy những con số như 8, 10, hoặc 12 trong tên của những hợp âm - vì khi bạn tiến dần các nốt theo quãng 3, thì chắc chắn không thể xuất hiện những bậc đó.

Thường được gắn liền với Jazz, hợp âm mở rộng cũng được sử dụng trong những thể loại nhạc khác. Mặc dù bạn khó có thể tìm thấy những hợp âm 11 và 13 trong những bản hit nhạc Pop thông thường, hợp âm 7 và 9 xuất hiện ở khắp mọi nơi, vậy hãy cùng học cách xây dựng và sử dụng chúng nhé!

Bước 1: Để bắt đầu, đây là âm giai Đô trưởng, bao gồm 8 nốt từ C3 đến C4. Nếu bạn định kéo dài âm giai này đến nốt Đô tiếp theo, C5, thì chúng ta sẽ có tổng cộng 15 nốt nhạc để xây dựng những hợp âm. Theo thứ tự, với C3 là nốt gốc, bạn sẽ có C=1, D=2, E=3,... cho đến B=14.

Bước 2: Hãy nhìn vào một hợp âm 3 đơn giản, Đô trưởng, bao gồm nốt gốc Đô (C), bậc 3 trưởng Mi (E) và bậc 5 Son (G). Nếu bạn muốn đánh dấu những nốt nhạc này theo số, dựa trên vị trí của chúng trong âm giai Đô trưởng, các nốt nhạc trong hợp âm 3 này sẽ được đánh số là 1-3-5. Hãy nhớ rằng những khoảng cách giữa các nốt này là quãng 3.

Bước 3: Để làm cho hợp âm này trở nên lớn hơn, chúng ta cần phải tiếp tục thêm các nốt nhạc, tiếp tục xếp các nốt chồng lên hợp âm 3 cơ bản đó, giữ nguyên quãng 3 giữa các nốt được thêm vào. Nên chúng ta sẽ bắt đầu mở rộng hợp âm bằng việc thêm một nốt bậc 7. Bậc 7 của âm giai Đô trưởng là Si (B), nên chúng ta thêm nốt đó để tạo ra hợp âm Cmaj7 (Đô trưởng 7) - C, E, G, B (1-3-5-7).

Bước 4: Tiếp tục, chúng ta có thể mở rộng hơn quãng tám đầu tiên sang quãng tám thứ hai của âm giai này bằng cách thêm bậc 9 của âm giai Đô trưởng vào hợp âm, trong trường hợp này là Rê (D), cách một quãng 3 trên nốt Si (B) mà chúng ta vừa thêm vào. Nếu chúng ta chơi cả năm nốt trong hợp âm đó - C, E, G, B, D (1-3-5-7-9) - chúng ta sẽ có hợp âm Cmaj9 (Đô trưởng 9).

Bước 5: Thật thú vị là, nếu bạn chơi hợp âm Cmaj9 mà bỏ đi nốt bậc 7 (Si), nó sẽ trở thành hợp âm Cadd9. Đây là bởi vì những hợp âm mở rộng bao gồm tất cả những nốt tăng dần và nốt ở bậc cao nhất, nên nếu bạn bỏ một nốt nhạc bất kỳ trong đó, nó sẽ không chỉ thay đổi âm thanh của hợp âm, mà còn cả cái tên nữa.

Bước 6: Vì ta còn phần còn lại của quãng tám thứ hai để tiếp tục khám phá, chúng ta có thể tiếp tục thêm các nốt nhạc. Tiến thêm một quãng 3 nữa, chúng ta chạm đến bậc 11 - Fa (F). Thêm nốt này vào hợp âm chúng ta sẽ có tổ hợp C, E, G, B, D, F (1-3-5-7-9-11), và đây là hợp âm Cmaj11 (Đô trưởng 11).

Bước 7: Tiếp tục lên cao nữa, chúng ta chạm tới bậc 13 - La (A). Và chúng ta sẽ có tổ hợp C, E, G, B, D, F, A hay còn được biết đến là Cmaj13 (Đô trưởng 13). Đây là giới hạn của hợp âm mở rộng, bởi khi chúng ta tiếp tục tiến lên một quãng 3 nữa thì ta sẽ quay trở lại với nốt Đô, và thứ tự lại tiếp tục xoay vòng như thế một lần nữa.

Bước 8: Áp dụng điều này vào âm nhạc, hãy xem chúng ta có thể làm gì để tận dụng những hợp âm mở rộng và khiến một bài hát trở nên sống động hơn. Ở đây ta có một tiến trình hòa thanh đơn giản với các hợp âm 3 trưởng - Đô trưởng (C, E, G), Son trưởng (G, B, D), Mi giáng trưởng (Eb, G, Bb) và La giáng trưởng (Ab, C, Eb). Hãy ghi nhớ hợp âm Đô trưởng ở đây được chơi theo hình thức hợp âm đảo thứ 2 (G, C, E).

Bước 9: Bắt đầu với hợp âm Đô trưởng đầu tiên, chúng ta thêm Si (B) để thành Cmaj7 - G, B, C, E (5-7-1-3). Ta đã làm tương tự như bước 3, nhưng vì đây là một hợp âm 3 đã được đảo hai lần, chúng ta có thể đặt Si thấp hơn một quãng tám. Với Son trưởng, chúng ta thêm nốt Fa thăng (F#) và nốt La (A) (bậc 7 và bậc 9 của âm giai Son trưởng) để có hợp âm Gmaj9 - G, B, D, F#, A (1-3-5-7-9).

Bước 10: Với hai hợp âm còn lại, chúng ta thêm Rê (D) và Fa (F) vào hợp âm Mi giáng trưởng để có hợp âm Ebmaj9 (Eb, G, Bb, D, F) và sau đó thêm Son (G) và Si giáng (Bb) vào hợp âm La giáng trưởng để có Abmaj9 (Ab, C, Eb, G, Bb). Chỉ qua việc sử dụng hợp âm trưởng 7 và trưởng 9, chúng ta có thể thay đổi hoàn toàn đặc điểm âm thanh của tiến trình hòa thanh này.

Bước 11: Nếu bạn đặt hai section cạnh nhau - một bên là những hợp âm 3 cơ bản, một bên là hợp âm mở rộng - và loop chúng để phần này chơi sau phần kia, chúng ta có thể lấy một phần giai điệu phù hợp với những hợp âm cơ bản và chơi chúng với tiến trình hòa thanh đã được mở rộng mà không gặp vấn đề gì. Ta có thể biết rằng phần bassline sẽ sử dụng được, bởi nốt gốc của các hợp âm không thay đổi.

Bước 12: Đó là một minh họa đơn giản về hợp âm mở rộng, nhưng đây mới chỉ là về những hợp âm trưởng. Bạn có thể mở rộng các hợp âm 3 thứ và dominant 7 theo cách tương tự. 

Lưu ý

Nhiều phần mềm DAW có tính năng hiển thị MIDI cho thấy những nốt và hợp âm mà bạn đang chơi trên MIDI keyboard. Những phần mềm này có tính năng thông minh hiển thị một cách chính xác cái tên của những hợp âm mà bạn đang chơi. Tính năng này là một cách tuyệt vời để học cách xây dựng những hợp âm nâng cao hơn như maj7b5. Bắt đầu bằng cách thêm những nốt nhạc khác vào một hợp âm cơ bản và cố thử dự đoán cái tên sẽ được thay đổi như thế nào.

Với hợp âm 7, 9, 11, hoặc 13, cái tên “major” (trưởng) trước những con số là chỉ đến bậc 7 của âm giai trưởng. Nếu từ “maj” hoặc “major” không xuất hiện trong tên một hợp âm, thì đó nghĩa là hợp âm dominant 7 (nửa cung dưới bậc 7). Giả sử hợp âm Cmaj7 bao gồm những nốt C, E, G, B (1-3-5-7 của âm giai Đô trưởng), hợp âm C7 (C dominant 7) sẽ bao gồm các nốt C, E, G, Bb (1-3-5-b7 của âm giai Đô trưởng).

(theo MusicRadar)

Related post