Từ trước đến nay, các nghệ sĩ thường có xu hướng viết nhạc về những thách thức từ thế giới bên ngoài hơn là phân tích những sự kiện đau thương, thay đổi cuộc sống này đã tác động đến sức khỏe tinh thần của chính họ như thế nào; Đối với một số người thì việc chìm quá sâu vào cảm xúc của bản thân sẽ có thể bị coi là “mềm yếu”. Đặc biệt, việc đi trị liệu là một chủ đề mà nhiều nghệ sĩ thường né tránh trong âm nhạc của họ cho đến gần đây. 

Kendrick Lamar Reveals Cover Artwork for New Album Mr. Morale & The Big  Steppers | Pitchfork

Một trong những ví dụ dễ thấy nhất về việc rap về việc trị liệu đã giải quyết vấn đề của các rapper là Jay-Z trong album 4:44, anh chia sẻ về việc đối mặt với sự không chung thủy, tổn thương gia đình và cái tôi của mình. “Bác sĩ trị liệu của tôi nói rằng tôi đã tái phát những vấn đề về sức khỏe tinh thần”. Sau gần năm năm, hai trong số những ngôi sao lớn nhất của làng nhạc rap đã công khai rap về lợi ích của việc đi trị liệu (có thể kể đến Drake qua câu hát của anh trong “Churchill Downs” của Jack Harlow Kendrick Lamar trong suốt album mới “Mr. Morale & The Big Steppers”) trong tháng nâng cao nhận thức về sức khỏe tinh thần (Mental Health Awareness Month). Điều này đã thể hiện một bước tiến lớn khi các nghệ sĩ đang dần phá bỏ những kỳ thị xung quanh vấn đề sức khỏe tinh thần.

Chủ đề của album “Mr. Morale & The Big Steppers” đã tập trung vào các buổi trị liệu của Kendrick Lamar, nơi anh giãi bày những khoảnh khắc quan trọng trong cuộc đời đã ảnh hưởng đến con người anh ấy ngày hôm nay. Kendrick đã phải thực dũng cảm để có thể rap về những điều này, đặc biệt là các vấn đề như chứng nghiện tình dục không lành mạnh của anh, các vấn đề liên quan đến bố anh và việc việc mẹ anh bị bạo hành đã ảnh hưởng như thế nào đến cách nhìn của anh ấy về thế giới. “Mr. Morale & The Big Steppers” không quá riêng tư như một số sản phẩm âm nhạc trước đây của Kendrick khi nó đã cho phép anh có cơ hội giải quyết các vấn đề của mình một cách đơn giản và tiết lộ các liệu pháp đã giúp anh cảm thấy tốt hơn.

Trong bài hát mới của Jack Harlow hợp tác với Drake mang tên "Churchill Downs", Drake cũng đã nói về việc trị liệu trong đoạn của mình: “Cold hearts and heated floors/ No parental guidance, I just see divorce/ Therapy session, I’m in the waiting room reading Forbes/ Abandonment issues I’m getting treated for.”(Trái tim lạnh giá và sàn nhà nóng lên / Không có sự dạy bảo của cha mẹ, tôi chỉ thấy họ ly hôn / Buổi trị liệu, tôi đang ở trong phòng chờ đọc tờ Forbes/Tôi đang điều trị các vấn đề về việc bị bỏ rơi). Kể từ khi bắt đầu sự nghiệp, anh đã tỏ ra rõ ràng và dễ bị tổn thương hơn so với nhiều đồng nghiệp rapper của mình đến nỗi anh đã bị gắn mác “mềm yếu” khi mới vào nghề, nhưng đoạn rap này đánh dấu một thời điểm quan trọng mà anh trực tiếp đề cập đến sự giúp đỡ mà anh nhận được từ liệu pháp để giải quyết các vấn đề gia đình sâu sắc hơn của bản thân.

Kendrick và Drake không phải là những nghệ sĩ hip-hop hiện đại duy nhất thảo luận về các chủ đề cá nhân sâu sắc trong âm nhạc của họ, nhưng tại sao rất hiếm khi nghe các nghệ sĩ rap về các vấn đề như giải tỏa tổn thương tinh thần thông qua liệu pháp? Như rapper Maryland nói với Complex, “Tính dễ bị tổn thương thực sự là chìa khóa dẫn tới hạnh phúc, dù dễ bị tổn thương nhưng bạn có giãi bày về mọi thứ. Tuy nhiên, điều cản trở điều đó là sự xấu hổ. Nếu bạn có thể vượt qua ý nghĩ xấu hổ đó, bạn sẽ nhanh chóng nhận ra rằng cũng có nhiều người cũng gặp phải vấn đề tương tự của bạn hơn là không. "

Bản thân sự kỳ thị đối với việc trị liệu bắt nguồn từ việc cộng đồng Da đen không được tiếp cận với các phương pháp điều trị sức khỏe tinh thần thực tế sớm hơn; Các phương pháp điều trị tâm lý đã không có sẵn cho họ cho đến khi Đạo luật Dân quyền năm 1964 phải sửa đổi khi các bản báo cáo của Samuel Cartwright về vấn đề phân biệt đối xử đối với người Mỹ gốc Phi khi vẫn còn nhiều người cho rằng họ chỉ có “quá trình cảm xúc giống như trẻ em” kể từ thế kỷ 19. Tuy nhiên, do các chính sách nhân quyền trong thời gian đó thì nhiều người da màu đã không có quyền tiếp cận với các phòng khám và cơ sở tâm thần có thể điều trị đúng cách cho họ ở bất cứ nơi nào gần cộng đồng của họ; Vào năm 2018, người ta thậm chí đã báo cáo rằng tới 11,5% người Mỹ da màu thậm chí còn không có hình thức bảo hiểm y tế nào hết.

Drake | News | "Certified Lover Boy" - Archytele

Các liệu pháp về sức khỏe tinh thần hiếm khi được thảo luận trong cộng đồng của chúng ta vì những kỳ thị xung quanh nó. Trung tâm Thống kê Y tế Quốc gia cho biết chỉ có 26,4% nam giới da màu trong độ tuổi từ 18 đến 44 từng trải qua cảm giác lo lắng hoặc trầm cảm hàng ngày đã sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tinh thần, trong khi 45,4% nam giới da trắng cũng vậy. Trong khi người ta thấy rằng khách hàng da màu phản hồi tích cực hơn với các nhà trị liệu da màu và tính đến năm 2019, các chuyên gia sức khỏe tinh thần của người da màu chỉ chiếm 3% trong lĩnh vực này. Các vấn đề liên quan đến sức khỏe tinh thần vẫn tồn tại trong cộng đồng Da màu khi khái niệm về khả năng phục hồi đã thay thế cho nhu cầu được giúp đỡ. Một nghiên cứu từ Thư viện Y khoa Quốc gia tại Mỹ cho thấy 63% người da màu tin rằng tình trạng sức khỏe tinh thần ngày càng tồi tệ là dấu hiệu của sự yếu kém. 

Tuy nhiên kỷ nguyên vàng của hip-hop diễn ra song song với sự bùng nổ và đại dịch, đồng thời việc cai nghiện đã trở thành một chủ đề trong thể loại này cho nhiều lứa tuổi; Nhưng không giống như hầu hết các hình thức phục hồi chức năng, việc đi trị liệu không cần phải có bất kỳ rủi ro sức khỏe tức thời nào. Với quy luật hiện tại của Hip-Hop, việc đọc rap về việc chống lại những tổn thương tinh thần dễ dàng hơn là nói một cách cởi mở về việc tìm kiếm liệu pháp điều trị chấn thương. Nhiều người liên quan đến những thứ mà họ đã vượt qua hơn là những điều mà họ từ chối thừa nhận. Trớ trêu thay, âm nhạc thường được các nghệ sĩ cũng như người hâm mộ mô tả là có tác dụng chữa lành.

What Therapy Looks Like When It Acknowledges People Of Colour's Experiences  | HuffPost Life

“Mr. Morale & The Big Steppers” có thể nói là một hình thức trị liệu của Kendrick Lamar khi nó đã khẳng một số lợi ích của việc đi trị liệu cũng như giúp anh khám phá ra những sự kiện gây ra đã hình thành con người anh ngày hôm nay như thế nào. Một khi những kỳ thị về việc điều trị tâm lý được xóa bỏ và những người thương tổn có thể xóa bỏ sự nghi ngờ về bản thân, liệu pháp đã cho thấy rằng mọi người ai cũng đều đang trải qua điều gì đó, ngay cả khi bạn không thể tự mình nhìn thấy điều đó.

Không dễ để nói về những điều mà Kendrick hay Drake đã làm trong những bản thu âm này và thực sự cần phải có một mức độ sâu sắc về cảm xúc nhất định để có thể đưa nội dung nào đó mà bạn khó nói trong một cuộc trò chuyện bình thường vào một bài hát. Nếu nhiều nghệ sĩ tầm cỡ có cá tính sâu sắc trong âm nhạc của họ và thảo luận cởi mở về lợi ích của liệu pháp hồi phục tinh thần thì điều đó có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc phá bỏ những kỳ thị xung quanh vấn đề về sức khỏe tinh thần nói chung.

Kendrick Lamar "N95" music video

Một quan niệm sai lầm phổ biến về việc trị liệu sức khỏe tinh thần là mọi người đều cho rằng nó sẽ cho họ tất cả câu trả lời; Nhưng thực chất là nó không. Công việc của một nhà trị liệu không phải là kể cho bạn nghe về bản thân bạn. Công việc của họ là đưa cho bạn những chiếc chìa khóa để giúp mở ra những cánh cửa mà bạn có thể chưa bao giờ để ý hoặc quá sợ hãi khi mở ngay từ đầu. Và cũng không dễ dàng gì để có thể ngồi lại với một người hoàn toàn xa lạ và thảo luận về những điều bạn thậm chí còn cảm thấy khó nói với chính bản thân mình, nhưng điều đó lại rất đáng giá. Kendrick Lamar, Drake và các rapper và nghệ sĩ dũng cảm khác đã chứng minh điều đó. Con đường đạt đến trạng thái tinh thần cân bằng là không bao giờ kết thúc, nhưng việc bắt đầu cuộc đó hành trình sẽ có lợi hơn nhiều so với việc tự thuyết phục bản thân rằng điều đó không quan trọng.

Như Kendrick Lamar đã rap trong "Mother I Sober": "Vì vậy, tôi đã giải thoát bản thân khỏi tất cả những mặc cảm mà tôi nghĩ rằng tôi đã gây ra."

(Theo Complex)

Đặng Sơn Tùng

Read more