Trong khi nhiều nhà sản xuất và công ty công nghệ nhiệt tình coi các sản phẩm được điều khiển bởi AI của họ như là một minh chứng cho sự tiên tiến của họ, thì những khám phá về việc tạo ra âm nhạc với sự hỗ trợ của máy tính thực chất là đã tồn tại và vẫn đang phát triển kể từ ít nhất là những năm 1950. Cần phải làm rõ ngay từ đầu rằng thuật ngữ 'AI' khi được áp dụng cho việc sản xuất âm nhạc bao gồm một số điều khá khác biệt bao gồm cả sự phát triển của những thuật toán được gọi là 'thông minh' mà hiện nay chúng ta thường gặp trong các plugin mix hoặc chỉnh sửa âm thanh. Những thuật toán này đã thực sự dựa vào kinh nghiệm phong phú của con người để áp dụng các cài đặt hiệu chỉnh tần số hoặc chuẩn hóa trong khi vẫn có những AI như những thuật toán điều khiển Sonible vẫn còn ổn định với các plugin AI chuẩn làm chủ những nền tảng như ‘Synapse’ của LANDR. Những thuật toán này sẽ xem xét các chi tiết cụ thể về âm thanh của bạn và xác định hướng hành động tốt nhất, dựa trên lĩnh vực chuyên môn cụ thể của chúng.

Synapse - The Next Step in Instant Audio Mastering | LANDR

Ngoài sản xuất âm nhạc, có một không gian sáng tác được cho là riêng biệt, nơi mà các AI đã tạo ra một bước ngoặt lớn. Đã có một sự tăng trưởng đáng kể về số lượng các dịch vụ tạo ra âm nhạc có thể tạo ra những bản nhạc đẹp đến mê hồn mà con người sẽ không phải tốn một chút mồ hôi nào; Tất cả đều dựa trên vô số thuật toán lý thuyết, cùng với khả năng thu hút từ sự tiên tiến trong âm nhạc đã có từ trước. Một ví dụ hàng đầu là Aiva, một công cụ âm nhạc có trả phí dựa trên các thuật toán học sâu để cải thiện khả năng tạo ra âm nhạc hay và có thể được điều chỉnh cho phù hợp với nhiều thể loại và phong cách. Thuật toán ảo của Aiva được dựng lên dựa trên mô hình hình thành cách thức hoạt động của bộ não con người với mạng lưới thần kinh nhớ lại những trải nghiệm trong quá khứ và cách giải quyết vấn đề trước đó, để liên tục tinh chỉnh kết quả của nó. Tính năng này thường được gọi là học tập 'củng cố', nhờ đó AI điều khiển theo cách của nó xung quanh lượng dữ liệu khổng lồ (chẳng hạn như kho lưu trữ nhạc cổ điển trong trường hợp của Aiva). Bộ não và thuật toán của Aiva có thể nhận ra các sample và điểm chung của chúng, chẳng hạn như cấu trúc hợp âm, cấu trúc giai điệu và các lựa chọn hòa âm điển hình. Được trang bị kiến thức này, nó có thể tạo ra một biến thể có cấu trúc tương tự. Vào năm 2022, những bản nhạc do AI này tạo ra ngày càng khó phân biệt được với âm nhạc do con người sáng tác.

Ý tưởng về một cỗ máy có thể tạo ra âm nhạc bắt nguồn từ nhiều thập kỷ trước, với bước đầu tiên chính là Illiac Suite (String Quartet No.4) được lập trình bởi các giáo sư đại học Lejaren Hiller Leonard Issacson. Bước đi ban đầu này cuối cùng sẽ dẫn đến chương trình 'Thử nghiệm trong trí thông minh trong âm nhạc' (EMI) năm 1997 của David Cope. Điều này giúp tìm ra những phân tích ban đầu về các bản nhạc gốc của những nhà soạn nhạc và đưa ra một số biến thể mới dựa trên chúng để hỗ trợ năng suất của họ. Chẳng bao lâu sau, khái niệm về phần mềm EMI đã có thể tái tạo một cách đáng kinh ngạc những âm thanh phức tạp của các nhà soạn nhạc cổ điển và từ đó mô hình tạo nhạc ảo theo hướng dữ liệu mới đã được thành lập.

Hear the First Musical Composition Created by a Computer: The Illiac Suite  (1956) | Open Culture

Tuy sự gia tăng của các nền tảng AI âm nhạc tổng hợp có thể tạo ra âm nhạc một cách thuận tiện đã gây tranh cãi là điều có thể đoán trước được, đặc biệt là giữa các nhà soạn nhạc phim, thì sự xuất hiện đồng thời của các công cụ máy móc đối với những nhà soạn nhạc và nhà sản xuất lại được đón nhận nồng nhiệt hơn. Các công cụ như Orb Plugins Producer Suite 3 sẽ tìm cách hỗ trợ việc sáng tác bằng cách xây dựng giai điệu mới, chuỗi hợp âm, nốt nhạc, hợp âm rải và âm tổng hợp có thể nâng cao đáng kể một dự án. Thay vì giao mọi nhiệm vụ cho AI, người dùng sẽ được đề xuất mở rộng quy mô các thông số mà những thuật toán kỹ thuật số của nó hoạt động; AI này theo thói quen sẽ tự lập lại các mô hình sáng tác dựa trên các kiểu hòa âm mà bạn đang chuẩn bị cũng như chỉ ra những sai lệch mới.

Hexachords releases Orb Producer Suite 3.0 with 4 AI-powered plugins

Mặc dù lý thuyết âm nhạc là một trong những khía cạnh xây dựng bản nhạc mà AI chắc chắn có thể làm một cách mượt mà thì việc tạo beat cũng sẽ nằm trong mục đích của nó. Một trong những plugin như vậy là Playbeat 3 của Audiomodern, một bộ công cụ tạo beat tuyệt vời và hoàn chỉnh với một bộ tuần tự bước (step sequencer) vô cùng dễ thao tác; Các thuật toán thông minh của Playbeat hoạt động đồng thời để xây dựng hoặc phối lại hoàn toàn các thiết kế nhịp nhàng của bạn với tốc độ cực nhanh. Loại công cụ gợi ý ảo này đại diện cho AI có lẽ sẽ giống con người nhất khi xây dựng bản nhạc. Một trong những lợi ích chính của AI trong lĩnh vực tổng hợp bản nhạc là khả năng gợi ra những ý tưởng mới vượt ra ngoài những lối mòn mà tất cả chúng ta đều nhận thấy sau nhiều năm. Yêu cầu bắt buộc phải thay đổi các lộ trình sáng tạo tiêu chuẩn được minh chứng bằng phần mềm gợi ý trình tự hợp âm như Amadeus Code và khả năng sắp xếp phức tạp của Orb Composer đã có từ lâu trước sự ra đời của AI. 

Add Variety To Your Drums With Audiomodern Playbeat 3 - Attack Magazine

Quay trở lại đầu những năm 1950, nhà soạn nhạc John Cage đã tạo ra bản “Music Of Changes” phi thường của mình bằng cách đánh dấu các đoạn nhạc từ máy đánh số và áp dụng hệ thống ký hiệu phức tạp của nó cho các yếu tố âm nhạc như nhịp độ, mật độ âm thanh và nhiều thứ khác. Chuyển sang những năm 1970, nhà soạn nhạc Brian Eno đã sáng tác ‘Oblique Strategy’ sử dụng các phong cách viết nhạc đặc biệt có thể được giải thích bởi chính anh hoặc các nhạc sĩ khác theo những cách thú vị để có thể hướng dẫn các nhà soạn nhạc ra khỏi vùng an toàn của họ. Mặc dù không dựa trên máy tính, nhưng họ là tiền thân của nhiều nguyên tắc sáng tác của các nhà sáng tạo AI âm nhạc ngày nay.

Brian Eno | World Headquarters

Trong thời điểm hiện tại các nhà soạn nhạc và sản xuất đều đang nhấn mạnh những điều tốt đẹp mà AI và các thuật toán thông minh có thể mang lại, nhưng vẫn có nhiều người băn khoăn trước ý tưởng về một tương lai, trong đó vô số bộ óc và thuật toán máy móc sáng tác và ghi chép bài hát của chúng ta trong thời điểm hiện tại và cả trong quá khứ. Trong khi những nền tảng tạo ra âm nhạc đó vấp phải sự khinh miệt đáng kể từ một số người, những nền tảng khác lại hướng sự giận dữ của họ vào sự tự động hóa của các thuật toán thông minh. Khi vô số thuật toán AI này tiếp tục học hỏi và thâm nhập sâu hơn vào mọi khía cạnh của việc tạo ra âm nhạc, có khả năng các quy trình làm việc có sự hỗ trợ của máy móc sẽ ngày càng trở nên bình thường hóa trong vài thập kỷ tới. Mặc dù vẫn sẽ có những cuộc bàn tán về tác động của các nền tảng âm nhạc tổng hợp đối với các nhà soạn nhạc chuyên nghiệp, nhưng việc áp dụng các thuật toán do AI hỗ trợ chắc chắn có thể là một lợi ích lớn đối với tất cả mọi người.

(Theo MusicRadar)
 

Đặng Sơn Tùng
Tags:
AI Plugin

Read more