Music Facts

Hội Chứng Synesthesia Là Gì Mà Dường Như Mọi Huyền Thoại Âm Nhạc Thế Giới Đều "Mắc" Nó

Một hội chứng đầy bí ẩn khiến cho nhiều thiên tài âm nhạc trong làng giải trí thế giới trở nên khác lạ.
Nguyễn Duy Hải Dương 06 tháng 05,2021

Synesthesia: The Smell Of Musical Notes | Evolving Science

Đối với Duke Ellington, nốt Re nhìn như 1 sắc xanh dương đậm, trong khi Sol hiện lên với màu xanh satin. Khi Pharrell Williams lần đầu nghe bản nhạc ‘Earth, Wind & Fire’ lúc bé, những giai điệu có màu rượu vang và baby blue. Qua con mắt của Kanye West, tiếng piano có màu xanh, nâu đậm cùng tím là màu của bass và tiếng snare mang màu trắng.

Những nghệ sĩ lớn của thế giới như Stevie Wonder, Billy Joel, Mary J.Blige, Frank Ocean và nhiều người nữa đều mang trong mình 1 hội chứng mang tên “synesthesia” - 1 thuật ngữ Hy Lạp cổ chỉ sự cảm nhận qua các giác quan phối hợp, còn gọi là chứng “lồng cảm giác”. Những người có hội chứng này thường nghe được màu sắc, nếm được hình dáng, hay ngửi được chữ nghĩa và nhiều khả năng kỳ lạ khác của các giác quan mà người thường khó tưởng tượng được. Nhà triết học John Locke đã viết về synesthesia từ thế kỷ 17, mặc dù thuật ngữ "synesthesia" không được đặt ra cho đến giữa những năm 1800. Quay trở lại 20 năm trước, nhiều người sở hữu những khả năng này không thoải mái khi chia sẻ nó với phần còn lại của thế giới.

Bà Carol Steen - đồng sáng lập Hiệp hội Những người mang Synesthesia ở Mĩ và cũng là nghệ sĩ thị giác đang giảng dạy tại trường Cao đẳng Touro ở New York - nhớ lại cảm giác bị bắt nạt bởi những đứa trẻ khác, khi bà nhận ra mình mắc chứng synesthesia khi mới lên 7. Và trong một thời gian dài, không có hướng đi cụ thể nào để nghiên cứu 1 cách khoa học về synesthesia, đơn thuần chỉ vì các nhà khoa học không thể chứng minh nó là thật. Giờ đây khoa học đã chứng minh rằng có hơn 60 dạng thức của hội chứng này, và các nghiên cứu gần đây cho thấy khoảng 4% trong số chúng ta có nó dưới những hình thức khác nhau. Steen còn nói rằng cô ấy đã nghe tin đồn về việc Beyoncé cũng là 1 “synesthetes”, dù việc này chưa thật sự được làm rõ, vì dường như có rất nhiều nghệ sĩ hiện nay đang cố gắng liên kểt khả năng và tư duy nghệ thuật của họ với hội chứng này.

Nhưng cũng có nhiều lý do khác khiến các nghệ sĩ muốn giấu khả năng “nghe nhạc nhìn màu” của họ đi. “Mọi người rất ngại thừa nhận rằng họ có synesthesia vì họ không muốn mọi người nghĩ rằng món quà đặc biệt này là cơ sở duy nhất cho tài năng của họ. Họ sẽ nghĩ, “Nếu tôi tiết lộ rằng tôi có khả năng này, có lẽ cả thế giới sẽ nghĩ rằng tất cả những gì tôi đã tôi luyện chẳng có nghĩa lí gì."

Sau sự ra đời của các máy chụp cộng hưởng từ (MRI) tân tiến vào những năm 90, các bác sĩ đã phát hiện rằng đối với một số người, khi họ nghe thì không chỉ lưu lượng máu trong khu vực xử lí âm thanh của não bộ có thay đổi mà cả phần liên quan đến thị giác cũng có phản ứng. Những vùng não đặc biệt sẽ xử lý thông tin về những khía cạnh khác nhau của cùng 1 sự vật được nhìn thấy, như màu sắc, hình dáng hay chuyển động của nọ. Các điện não đồ đã chỉ ra rằng trên não có một vùng màu cơ bản nằm liền kề với vùng điều khiển số và ký tự, 1 vùng màu khác lại nằm ngay cạnh vùng xử lý thông tin thính giác. Nếu noron ở những vùng này đan xen dày đặc hơn hoặc liên kết với nhau mạnh hơn bình thường, người ta sẽ nhìn thấy các từ vựng, số và nghe âm thanh với những màu sắc khác nhau.Các nghiên cứu sâu hơn cho thấy rằng tất cả chúng ta thực sự được sinh ra với synesthesia - mặc dù hầu hết mọi người mất đi nó khi lên 8 tháng tuổi.

Đối với các synesthete, những màu sắc của các âm thanh họ nghe thấy luôn phụ thuộc vào chính đôi tai của họ, mỗi người luôn có những cảm nhận và bảng màu riêng cùng các yếu tố kích hoạt nó có 1 không 2. Đối với Steen, tiếng ầm của 1 chiếc xe 18 bánh đi qua ổ gà hiện lên với màu đen, trắng và cam. “Chúng tôi nhìn thấy nó trong “con mắt tâm trí” của chúng tôi, chúng có màu của ánh sáng. Chúng rất sáng”.

Khi nói đến âm nhạc, 1 số nghệ sĩ tạo ra những bài hát có bảng màu rực rỡ và đa dạng hơn những người khác, theo đúng nghĩa đen. Nói về track ‘Fragment of Time’ của Daft Punk, Steen mô tả nó với tiếng trống có màu bụi than và tiếng keys cùng màu cam ngọt tang đến đỏ tươi, với phần vocal biến chuyển từ xanh sang cam.

Khi bà Steen được hỏi tại sao những người mang trong mình hội chứng đặc biệt này đang theo đuổi sự nghiệp nghệ thuật thay vì những nghề nghiệp mang nhiều tính chất máy móc hơn, câu trả lời của bà rất đơn giản: "Nếu bạn được bao quanh bởi những gam màu sặc sỡ và đẹp đẽ suốt cuộc đời và điều đó thực sự khiến bạn xúc động, bạn chắc chắn sẽ muốn nhiều hơn nữa phải không? ".

(Theo Pitchfork)

Related post